أبو الحسن الشعراني

439

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)

حبس مىكنند و مردم بايد به دادن ماليات ؛ مصارف معيشت او را برعهده گيرند . ديگر آنكه دزدان در زندان تبادل فكر مىكنند و نوآموزان از استادان فنّ دزدى ياد مىگيرند و كامل مىشوند . سيم آنكه زن و فرزند آنها كه غالبا فقير و بىسرپرست مىمانند ، در كوچه‌ها آواره و به فساد و دزدى مجبور مىشوند . چهارم آنكه دزدان را كه آزاد كردند و مدّت زندان به سرآمد اجازهء كسب و كار نمىدهند و چارهء ديگر غير دزدى ندارد . « 1 » يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَواضِعِهِ . « 2 » مؤلف : زجّاج گفت : تقدير آن است كه : بعد استقراره في مواضعه ، و معنى آن است كه پس از آنكه حلالش حلال كردند و حرامش حرام كردند . علّامه شعرانى : به نظر چنان مىرسد كه موضع معنى كلمه است و تحريف كلمه از موضع همان است كه ما تأويل بر خلاف ظاهر مىگوييم . و حاصل معنى آنكه لفظ را از موضع خود برمىگردانند و به جاى ديگر مىبرند ؛ مثلا در تورات « 3 » آمده است كه پيغمبرى از ميان برادران ايشان برمىانگيزم و مراد از اين ، پيغمبر اسلام و برادران ايشان ( عرب ) كه برادر بنى اسرائيلند . و آنها اين لفظ را از معنى خود برمىگردانند و مىگويند : مراد پيغمبر ديگرى است كه در آخر الزمان مىآيد و بايد از بنى اسرائيل باشد و برادران ايشان مقصود بنى اسرائيل است ، مثل إِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً * « 4 » كه صالح خود از ثمود بود و آن را برادر ايشان ناميد . و فرق ميان « عن مواضعه » و « من بعد مواضعه » آن است كه در اوّل ، لفظ را از معنى منحرف مىسازند و در معنى خود نمىگذارند و در دوم ، اصل كلمه را در معنى خود قبول مىكنند و پس از آن به معنى

--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 204 . ( 2 ) . مائده ( 5 ) آيهء 41 . ( 3 ) . تورات ، سفر استثنا ( تثنيه ) ، آيهء 18 . ( 4 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 73 ؛ هود ( 11 ) آيهء 61 ؛ نمل ( 27 ) آيهء 45 .